Küresel gemi inşa sektöründe sipariş hacmi 2008’deki tarihi zirveyi geride bırakırken Çin, yeni siparişlerin yüzde 74’ünü alarak pazardaki liderliğini güçlendirdi. Tanker inşasında kapasite sıkışıklığı yeni tersaneleri öne çıkarırken, yeni gemi fiyatları tarihsel zirvelerin altında kalmayı sürdürüyor.

Küresel gemi inşa sektöründe büyüme ivmesi hız kesmeden devam ediyor. BIMCO’nun açıkladığı verilere göre, dünya genelindeki gemi sipariş defteri eylül ayı başında 203,2 milyon telafi edilmiş gros tona (CGT) ulaştı. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 13 artış kaydeden sipariş hacmi, mayıs ayında görülen 210,4 milyon CGT’lik tüm zamanların rekor seviyesine yakın seyrediyor.

Sektördeki büyümenin en büyük kazananı ise Çin. Son 12 ayda sözleşmeye bağlanan yeni gemi siparişlerinin CGT bazında yüzde 74’ünü alan Çin’in küresel sipariş defterindeki payı yüzde 64’e yükseldi. Güney Kore yüzde 19, Japonya ise yüzde 6 payla Çin’in gerisinde kaldı.

Konteyner gemileri büyümenin lokomotifi

Küresel sipariş artışında konteyner gemileri belirleyici rol oynuyor. Hâlihazırda sipariş defterindeki toplam tonajın yüzde 30’unu oluşturan konteyner gemileri, son bir yıldaki büyümenin de yüzde 68’ini sağladı.

BIMCO verileri, Çinli tersanelerin üretim kapasitesi üzerindeki baskının giderek arttığına işaret ediyor. Çin’in mevcut siparişleri, son dönemde ulaşılan en yüksek yıllık üretim hacmi üzerinden hesaplandığında 4,2 yıllık üretime karşılık geliyor. Aynı oran Güney Kore’de 1,9 yıl, Japonya’da ise 1,7 yıl seviyesinde bulunuyor.

BIMCO Baş Denizcilik Analisti Niels Rasmussen, Çinli tersanelerin 2028 yılında 44 milyon CGT teslim ederek yeni bir rekora imza atmasının beklendiğini belirtti. Bu hacim, 2025 yılında teslim edilen 22,7 milyon CGT’nin neredeyse iki katına karşılık geliyor.

Rasmussen, söz konusu üretim hedeflerine ulaşmak için kapasitenin önemli ölçüde artırılması gerektiğine dikkat çekerek, siparişlerin ilerleyen dönemde yavaşlaması hâlinde tersanelerin atıl kapasite sorunuyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Tanker siparişlerinde yeni tersaneler devreye giriyor

Gemi inşa kapasitesindeki sıkışıklık, özellikle tanker pazarında yeni üreticilerin önünü açıyor. Veson Nautical verilerine göre, bu yıl sektöre yeni giren tersanelere toplam 51 gemi siparişi verildi. Bu rakam, 2025 yılına göre yüzde 34’lük artış anlamına geliyor.

Belirlenen 16 yeni tersanenin 11’inin Çin’de bulunması, ülkenin tanker inşa pazarındaki ağırlığını da ortaya koyuyor. Bu alandaki en dikkat çekici örneklerden biri Hengli Shipbuilding oldu.

İlk gemisini 2024 yılında teslim eden Hengli Shipbuilding, bugün toplam 495 gemiden oluşan ve 46 milyar dolar değer biçilen bir sipariş portföyüne sahip. Şirketin hızlı yükselişi, küresel talebin mevcut tersane kapasitesini zorladığı bir dönemde yeni üreticilerin pazarda ne kadar hızlı büyüyebildiğini gösteriyor.

Veson analisti Rebecca Galanopoulos, armatörlerin tanker inşasında henüz köklü bir geçmişe sahip olmayan tersanelere sipariş vermesinin, deneyimli üreticilerdeki kapasite kısıtlarından kaynaklandığını belirtti.

Tanker fiyatları tarihsel zirvelerin altında

Siparişlerdeki güçlü artışa ve tanker piyasasındaki yüksek kazançlara rağmen yeni gemi inşa fiyatları, geçmişteki rekor seviyelerin altında kalmayı sürdürüyor.

Gemi brokerliği şirketi Affinity’nin yayımladığı araştırma notuna göre, çok büyük ham petrol taşıyıcılarının (VLCC) yeni inşa fiyatları, 2008’deki zirvelerin nominal bazda hâlâ yüzde 20 ila 25 altında bulunuyor. Bu durum, tanker kazançlarının tarihsel olarak olağanüstü yüksek seviyelere ulaştığı mevcut piyasa koşullarında dikkat çekiyor.

Affinity’nin hesaplamalarına göre, 2008 yılında 160 milyon dolara mal olan bir VLCC’nin fiyatı enflasyon dikkate alındığında bugün yaklaşık 250 milyon dolara ulaşmış olacaktı. Buna karşılık güncel yeni inşa fiyatları, enflasyona göre düzeltilmiş bu seviyenin oldukça altında kalıyor.

Şirkete göre Hengli Shipbuilding’in pazara kazandırdığı büyük üretim kapasitesi, yeni gemi fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı şimdilik sınırlayan başlıca etkenlerden biri. Ancak erken teslimat için uygun tersane slotlarının giderek azalması ve motor ile pompa tedarikinde yaşanan sıkıntılar, fiyatların yeniden yükselişe geçmesine neden olabilir.

Kapasite yarışı sektörün geleceğini belirleyecek

Küresel gemi inşa pazarında rekor siparişler, Çin’in artan üretim gücü ve tanker inşasına yönelen yeni oyuncular, sektörün önemli bir dönüşümden geçtiğini ortaya koyuyor. Çin’in pazar payını genişletmesi, armatörlere yeni sipariş seçenekleri sunarken aynı zamanda üretim kapasitesinin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Önümüzdeki dönemde sektördeki dengeleri, tersanelerin artan siparişleri zamanında teslim etme kabiliyeti, kritik ekipmanların tedarik durumu ve yeni gemi talebinin ne ölçüde devam edeceği belirleyecek. Özellikle tanker segmentinde, bugün fiyatları sınırlayan yüksek üretim kapasitesinin yerini zamanla teslimat sıkışıklığına bırakıp bırakmayacağı yakından izlenecek.

TÜRK DENİZ MEDYA