Hürmüz Boğazı, Süveyş Kanalı ve Karadeniz’de yaşanan aksaklıklar, Rusya’nın Kuzey Deniz Rotası’nı (NSR) Asya’ya petrol sevkiyatında öne çıkardı. Temmuz ayından ekim ortasına kadar bu güzergâh üzerinden yaklaşık 20 milyon varil petrol taşınırken, yıl sonuna kadar sevkiyatın daha da artması bekleniyor.

Rusya’nın Arktik Okyanusu üzerinden Asya pazarlarına uzanan Kuzey Deniz Rotası’ndan gerçekleştirdiği petrol ihracatı, 2026 yılında geçen yılın seviyesini yaklaşık yüzde 50 aştı. Reuters’ın tüccar bilgileri ve piyasa verilerine dayandırdığı habere göre, temmuz ayında başlayan seyrüsefer sezonundan ekim ortasına kadar Asya’ya yaklaşık 20 milyon varil petrol sevk edildi.

Rusya’nın batı limanlarını Asya pazarlarına bağlayan Kuzey Deniz Rotası, zorlu buz koşulları, yüksek maliyetleri ve seyrüsefer riskleri nedeniyle geleneksel deniz ticareti güzergâhlarına kıyasla daha güç bir alternatif olarak değerlendiriliyor. Ancak bu yıl küresel deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar, rotanın stratejik ve ticari önemini artırdı.

Süveyş Kanalı, Hürmüz Boğazı ve Karadeniz çevresindeki güzergâhlarda yaşanan kesintiler, Asya’ya petrol taşımacılığında alternatif rotalara olan talebi güçlendirdi. İran ve Ukrayna’daki savaşların etkisiyle tanker navlunlarının rekor seviyelere ulaşması da deniz taşımacılığında maliyet hesaplarını değiştirdi.

Yüksek maliyetlere rağmen cazibesi artıyor

Buzlu sularda seyir için buz kırıcı desteğine ihtiyaç duyulan Kuzey Deniz Rotası’nda yüksek geçiş ve operasyon maliyetleri öne çıkıyor. Buna rağmen tüccarlar, geleneksel güzergâhlarda yaşanan aksaklıklar ve yükselen navlunlar karşısında bu maliyetlerin daha katlanılabilir hâle geldiğine dikkat çekiyor.

Rusya açısından rota, petrol ihracatını Avrupa sularına bağımlı kalmadan sürdürebilmek için de önemli bir seçenek oluşturuyor. Rus petrolü taşıyan tankerlerin Avrupa sularında alıkonulması, Moskova’nın kendi kontrolündeki Arktik güzergâhına yönelik ilgisini artıran unsurlar arasında yer alıyor.

Piyasa tahminlerine göre, seyrüsefer sezonunun sonuna kadar Kuzey Deniz Rotası üzerinden gerçekleştirilen Rus petrolü ihracatına 5 ila 10 milyon varil daha eklenebilir. Rusya, geçen yılki seyrüsefer sezonunda aynı güzergâhtan yaklaşık 13 milyon varil petrol taşımıştı.

Gazprom Neft sevkiyatlarını yüzde 35 artıracak

Rus enerji şirketi Gazprom Neft de Kuzey Deniz Rotası üzerinden gerçekleştirdiği taşımaları artırmaya hazırlanıyor. Şirketin Üst Yöneticisi Alexander Dyukov, cuma günü Moskova’da gazetecilere yaptığı açıklamada, 2026 yılında bu rota üzerinden yapılan sevkiyatların geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 35 artırılacağını söyledi.

Artışın, Kuzey Deniz Rotası’nın Rusya’nın Asya’ya yönelik enerji ihracatındaki rolünü daha da güçlendirmesi bekleniyor.

LNG ve Vostok Oil projesi de büyümeyi destekliyor

Kuzey Deniz Rotası, yalnızca ham petrol taşımacılığında değil, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve diğer yüklerin Asya’ya ulaştırılmasında da önem kazanıyor. Arktik LNG sevkiyatlarının başlamasıyla birlikte, bu güzergâhtaki LNG taşımacılığının da yıl boyunca artması bekleniyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, eylül ayında Vladivostok’ta düzenlenen ekonomi forumunda, Kuzey Deniz Rotası üzerinden taşınan yıllık yük hacmini on yılın sonuna kadar iki katına çıkararak 70 milyon metrik tona yükseltmeyi hedeflediklerini açıklamıştı.

Rusya’nın kuzeyinde bulunan Rosneft’e ait dev Vostok Oil petrol projesinin geçen ay faaliyete geçmesi de rotadaki yük hacmini destekleyen gelişmelerden biri oldu.

Küresel deniz taşımacılığında yaşanan güvenlik sorunları ve güzergâh değişiklikleri, Kuzey Deniz Rotası’nı Rusya’nın enerji ihracatında giderek daha önemli bir konuma taşıyor. Bununla birlikte, Arktik koşullarının yarattığı operasyonel riskler ve yüksek maliyetler, rotanın gelecekteki büyümesinde belirleyici olmaya devam edecek.

TÜRK DENİZ MEDYA