Rusya ve Ukrayna'nın karşılıklı saldırıları deniz ticaretini felç ediyor, küresel gıda güvenliği yeniden risk altında

Karadeniz'de savaşın deniz cephesi yeni bir döneme girerken, artık yalnızca askeri hedefler değil, ticaret gemileri, limanlar ve ihracat terminalleri de doğrudan çatışmanın parçası haline geliyor. Rusya'nın Ukrayna limanlarına yönelik yoğun saldırıları ile Ukrayna'nın Rus limanlarına düzenlediği insansız hava aracı (İHA) operasyonları, Karadeniz'deki ticari deniz taşımacılığını her iki yönden sıkıştırıyor.
 
Rusya, Ukrayna'nın ihracat kapılarını hedef aldı

Rusya Savunma Bakanlığı'nın açıklamasına göre Odesa ve Çornomorsk limanlarında bulunan yükleme terminalleri, depolar, yakıt tesisleri ve kuru yük gemileri füze saldırılarının hedefi oldu. Moskova, Çornomorsk'ta yük boşaltan bir kuru yük gemisinin askeri malzeme taşıyan depolarla birlikte vurulduğunu iddia ederken, Odesa'da da liman altyapısı ile iki kuru yük gemisinin hedef alındığını açıkladı. Ukrayna ise saldırıların tamamen sivil deniz ticaretini hedef aldığını savunuyor.

Deniz koridorunda trafik durdu

Saldırıların ardından Ukrayna'nın oluşturduğu Karadeniz deniz koridorunda gemi hareketliliği tamamen durdu. Ukrayna Dışişleri Bakan Vekili Andrii Sybiha, hasat sezonunun en kritik döneminde hiçbir ticaret gemisinin koridoru kullanamadığını belirterek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil toplantıya çağrılmasını istedi. Kiev yönetimi, son günlerde en az üç sivil yük gemisinin vurulduğunu, çok sayıda denizcinin hayatını kaybettiğini veya yaralandığını açıkladı.

Gıda koridoru yeniden küresel gündemde

Karadeniz yalnızca bölge ülkeleri için değil, dünya tahıl ticareti açısından da kritik öneme sahip.

Rusya ve Ukrayna; dünya buğday ihracatında, mısır ticaretinde, ayçiçek yağı ihracatında en büyük oyuncular arasında bulunuyor. Bu nedenle Karadeniz'de yaşanan her güvenlik krizi, özellikle Afrika, Orta Doğu ve Asya'da gıda fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Kiev yönetimi de yaptığı açıklamada, Rusya'nın saldırılarının küresel gıda güvenliğini tehdit ettiğini savundu.
 
Ukrayna'nın İHA saldırıları Rus limanlarını da vuruyor

Savaş artık tek taraflı ilerlemiyor. Ukrayna'nın son aylarda geliştirdiği uzun menzilli deniz ve hava dronları, Rusya'nın Karadeniz'deki lojistik merkezlerini baskı altına almaya başladı. Reuters'a göre Rusya, ülkenin en büyük ticaret limanı olan Novorossiysk'te gece 00.00 ile 05.00 saatleri arasında gemi giriş ve çıkışlarını geçici olarak durdurdu. Karar resmi olarak yayımlanmasa da sektör tarafından uygulanmaya başlandı.
 
Petrol terminalleri de hedefte

Gerilim yalnızca tahıl taşımacılığıyla sınırlı değil. Novorossiysk yakınındaki Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu'nun (CPC) açık deniz terminaline düzenlenen İHA saldırısında Asia ve Nissos isimli tankerler yükleme sırasında zarar gördü. Asia tankerinde yangın çıkarken olayda can kaybı yaşanmadı. Ancak saldırı nedeniyle ham petrol yüklemeleri geçici olarak durduruldu. Bu gelişme, Karadeniz'de enerji lojistiğinin de artık yüksek risk altında olduğunu gösteriyor.

Maersk rotasını değiştirdi

Dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı şirketlerinden Maersk de güvenlik gerekçesiyle Çornomorsk Limanı'na yönelik feeder servislerini ikinci bir duyuruya kadar askıya aldı. Şirket bundan böyle Ukrayna'ya gidecek konteynerleri Romanya'nın Köstence Limanı'na yönlendirecek. Yükler daha sonra kara yolu veya demiryolu bağlantılarıyla Ukrayna'ya ulaştırılacak. Bu karar, savaş nedeniyle Karadeniz taşımacılığında alternatif lojistik koridorlarının öneminin daha da arttığını gösteriyor. 

Analiz | Karadeniz'de yeni dönem: Ticaret gemileri artık savaşın merkezinde

Karadeniz'de yaşanan son gelişmeler, savaşın deniz boyutunda önemli bir eşiğin aşıldığını gösteriyor. İlk yıllarda daha çok askeri hedefler ve donanma unsurları ön plandayken, bugün ticaret gemileri, liman tesisleri ve lojistik altyapılar doğrudan çatışmanın stratejik unsurları haline gelmiş durumda. Rusya, Ukrayna'nın ihracat kapasitesini baskı altına alarak ekonomik direncini zayıflatmayı hedeflerken; Ukrayna ise İHA teknolojisini kullanarak Rusya'nın enerji ve tahıl ihracatını sekteye uğratmaya çalışıyor. Bu karşılıklı hamleler, savaşın yalnızca cephede değil, küresel tedarik zincirleri üzerinde de sürdüğünü ortaya koyuyor.

Deniz sigorta primlerinin yükselmesi, gemilerin alternatif rotalara yönelmesi ve büyük armatörlerin sefer planlarını değiştirmesi, Karadeniz'deki risk algısının kalıcı hale geldiğine işaret ediyor. Eğer mevcut güvenlik ortamı devam ederse, Karadeniz'den geçen tahıl, enerji ve konteyner taşımacılığında maliyetlerin artması kaçınılmaz görünüyor.

Sonuç olarak Karadeniz, artık sadece iki ülke arasındaki savaşın deniz cephesi değil; küresel gıda güvenliği, enerji arzı ve uluslararası ticaretin geleceği açısından da dünyanın en kritik deniz bölgelerinden biri olmayı sürdürüyor. Bu nedenle bölgede yaşanacak her yeni saldırı, yalnızca savaşın taraflarını değil, dünya deniz ticaretinin tamamını etkileme potansiyeli taşıyor.

TÜRK DENİZ MEDYA ÖZEL HABERİ