Rusya ve Ukrayna’nın Karadeniz ile Azak Denizi’ndeki liman ve gemilere yönelik saldırıları, bölgenin tahıl ihracatını neredeyse tamamen durma noktasına getirdi. Geçen sezon ayda ortalama 7,2 milyon ton tahılın sevk edildiği bölgedeki ihracat kapasitesinin yüzde 97’den fazlası devre dışı kalırken, küresel buğday fiyatları da yükselişe geçti.

Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta deniz taşımacılığına yönelik saldırıların artması, küresel tahıl ticaretinde yeni bir arz endişesini beraberinde getirdi. Karadeniz ve Azak Denizi havzasındaki liman ve terminallere yönelik saldırılar nedeniyle iki ülkenin tahıl ihracat kapasitesinin yüzde 97’den fazlasının kullanılamaz hale geldiği bildirildi.

Reuters’ın resmi veriler ve analist tahminlerine dayanan hesaplamalarına göre, Rusya ve Ukrayna geçen sezon Karadeniz ve Azak Denizi bölgesindeki terminallerden ayda ortalama 7,2 milyon ton tahıl ihraç etti. Ancak son haftalarda artan saldırılar, bu ticaret akışının büyük bölümünü kesintiye uğrattı.

Karadeniz’de deniz taşımacılığı neredeyse durdu

Ukrayna’nın Karadeniz’deki tahıl terminallerinden şu anda herhangi bir sevkiyat gerçekleştirilmiyor. Rusya tarafında ise faaliyetlerini resmen sürdüren tek tahıl terminalinin, Tuapse’de bulunan ve aylık yaklaşık 160 bin ton kapasiteye sahip küçük bir tesis olduğu belirtiliyor.

Rusya’nın Karadeniz’deki önemli tahıl ihracat merkezlerinden Novorossiysk’te bulunan NZT ve NKHP terminallerinin Ukrayna’nın İHA saldırısının ardından faaliyetlerini durdurduğu bildirildi. Rusya’nın en büyük tahıl terminallerinden KSK’da da tahıl teslimatları ve ihracat operasyonları askıya alınırken, Taman’daki tahıl terminalinde de faaliyetlerin durduğu kaydedildi.

Buğday fiyatları yükseliyor

Karadeniz’deki sevkiyatların kesintiye uğraması küresel tahıl piyasalarında da etkisini göstermeye başladı. Küresel buğday fiyatları ağustos ayında yaklaşık yüzde 6,5 yükselirken, fiyatlar geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 30 daha yüksek seviyeye çıktı. Daha güncel piyasa verileri de Karadeniz kaynaklı arz endişelerinin küresel buğday piyasası üzerindeki baskıyı artırdığını gösteriyor.

Yüksek stok seviyeleri ve güçlü hasat beklentileri, ithalatçı ülkelerin alımlarını bir süre ertelemesine olanak sağlasa da ticaret kaynakları, bölgede gerilimin azalacağına ilişkin belirgin bir işaret bulunmaması nedeniyle tedarik baskısının giderek arttığını belirtiyor.

Bu durum özellikle tahıl tedarikinde Karadeniz’e yüksek oranda bağımlı olan Orta Doğu, Afrika ve Asya ülkeleri açısından yeni bir maliyet baskısı yaratabilir. Alternatif tedarikçiler arasında Avustralya ve ABD öne çıkarken, daha uzun mesafeli taşımacılık ve yüksek navlun maliyetlerinin tahıl fiyatlarını yukarı çekebileceği değerlendiriliyor.

Rusya’nın ağustos ihracatı 2010’dan bu yana en düşük seviyeye gerileyebilir

Analistler, Rusya’nın ağustos ayındaki buğday ihracatının yaklaşık 1,8 milyon ton seviyesinde kalmasını bekliyor. Bu tahmin gerçekleşirse, ağustos ayları bazında 2010’dan bu yana kaydedilen en düşük ihracat verisine ulaşılacak.

Rusya’nın Azak-Karadeniz havzası, ülkenin tahıl ihracatında kritik bir konumda bulunuyor. Bölgede yaşanan kesintiler yalnızca ihracatçıları değil, çiftçileri ve küresel alıcıları da doğrudan etkiliyor.

Ukrayna alternatif güzergâhlara yöneldi

Ukrayna ise Karadeniz limanlarındaki kesintileri aşabilmek için ihracatını demiryolu, Tuna Nehri limanları ve karayolu üzerinden sürdürmeye çalışıyor. Mevcut durumda Ukrayna'nın tahıl ihracatının yaklaşık yüzde 45’i demiryolu, yüzde 45’i Tuna limanları ve yüzde 10’u karayolu üzerinden gerçekleştiriliyor.

Ancak alternatif güzergâhların Karadeniz limanlarının kapasitesini tam olarak karşılamaktan uzak olduğu belirtiliyor. Ukrayna Tarım Bakanı Taras Vysotskyi, limanların kapalı kalması halinde ülkenin mevcut ihracat potansiyelinin ancak yaklaşık yarısına ulaşabileceğini ifade etti.

Ukrayna'nın tahıl ihracatının yüzde 90'dan fazlasının deniz limanları üzerinden gerçekleştirilmesi, mevcut kesintilerin ülke ekonomisi üzerindeki etkisini daha da artırıyor. Kiev yönetimi, limanlardaki kesintiler nedeniyle 2026/27 sezonu tahıl ihracat tahminini de daha önce 43 milyon tondan 38-40 milyon tona düşürmüştü.

TÜRK DENİZ MEDYA