Denizde taşınan tehlikeli ve zararlı maddelerden (HNS – Hazardous and Noxious Substances) kaynaklanan kazaları kapsayan ve uzun süredir beklenen uluslararası tazminat rejimi, kimyasal ürünler ve alternatif yakıtların deniz yoluyla ticaretinin giderek artmasıyla birlikte, denizcilik sektöründeki önemli bir sorumluluk boşluğunu kapatarak nihayet yürürlüğe girmeye hazırlanıyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), 2010 tarihli HNS Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesi için gerekli koşulların 29 Mayıs 2026 tarihinde sağlandığını doğruladı. Buna göre sözleşme, öngörülen 18 aylık sürenin sonunda, 29 Kasım 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Sözleşme; kimyasallar, asitler, gübreler, alkoller, LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz), LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) ve petrol dışındaki diğer tehlikeli yükler de dahil olmak üzere deniz yoluyla taşınan 2.000’den fazla tehlikeli maddeyle ilgili kazalar için dünyanın ilk küresel sorumluluk ve tazminat sistemini oluşturuyor.

IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Bu anlaşma, tehlikeli yüklerden kaynaklanan olaylardan etkilenen kişilerin adil ve zamanında tazminata erişebilmesini sağlarken, sektör ve hükümetler açısından da hukuki belirlilik yaratacaktır” dedi.

Sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli eşik, Belçika, Almanya, Hollanda ve İsveç’in Nisan ayında protokolü onaylamasıyla aşıldı. Böylece taraf devlet sayısı 12’ye ulaştı. Ayrıca, yük raporlama verileri, sözleşmeye taraf ülkelerin 2025 yılı boyunca 40 milyon tondan fazla kapsam dahilindeki HNS yükünü teslim aldığını ortaya koydu.

Yeni rejim kapsamında, gemi sahipleri HNS kaynaklı zararlar bakımından kusur aranmaksızın sorumlu tutulacak ve devlet tarafından sertifikalandırılmış sigorta veya başka bir mali güvence bulundurmak zorunda olacak. Yaklaşık 65.000 geminin HNS sertifikası alması bekleniyor.

Sözleşme ayrıca, taraf ülkelerde tehlikeli yük teslim alan alıcılar tarafından finanse edilecek bir HNS Fonu kurulmasını öngörüyor. Bu fon, gemi sahibinin sorumluluk limitinin yetersiz kaldığı durumlarda ek tazminat sağlayacak. Toplam tazminat miktarı, mevcut döviz kurlarıyla yaklaşık 360 milyon ABD dolarına karşılık geliyor.

Bu anlaşma, petrol kirliliği ve tehlikeli enkaz kaldırma faaliyetlerine ilişkin mevcut uluslararası tazminat sistemlerini tamamlayıcı nitelikte olup, küresel deniz taşımacılığında giderek daha fazla taşınan çok daha geniş bir tehlikeli yük yelpazesine benzer koruma sağlamaktadır.

TÜRK DENİZ MEDYA ÖZEL HABERİ