ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la Haziran ayında imzalanan ateşkes mutabakatını uzatmayacağını açıklaması, Orta Doğu’da tansiyonu yeniden yükseltti. Lübnan’da İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi ve Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin belirsizlikler, bölgedeki savaşın daha geniş bir krize dönüşebileceği endişelerini artırdı.

ABD ile İran arasındaki savaş altıncı aya yaklaşırken, Haziran ayında taraflara kalıcı bir barış anlaşmasına ulaşmaları için zaman kazandırması amacıyla imzalanan mutabakatın süresi doluyor. Trump, anlaşmanın uzatılıp uzatılmayacağı yönündeki soruya net biçimde “Hayır” yanıtını verdi.

Washington ve Tahran, anlaşmanın fiilen geçerliliğini yitirdiğini kabul ederken, Trump ABD’nin İran üzerindeki baskı gücünün devam ettiğini savunuyor. ABD Başkanı, özellikle İran limanlarına uygulanan deniz ablukasına dikkat çekerek Washington’ın Tahran üzerinde önemli bir kaldıraç gücüne sahip olduğunu belirtti.

Trump’tan Hürmüz Boğazı çıkışı

Gerilimin merkezindeki konulardan biri ise küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı. Trump, daha önce gündeme getirdiği Hürmüz Boğazı’nı Amerikan toprağı ilan etme fikrini yeniden gündeme taşıyarak ABD’nin su yolu üzerinde tam kontrole sahip olduğunu ileri sürdü.

Hürmüz Boğazı’nın kısa sürede yeniden açılacağına ilişkin umutların zayıflaması, enerji piyasalarında da sert bir karşılık buldu. Brent petrolün varil fiyatı 90 doların üzerine çıkarken, küresel gösterge fiyat geçen haftanın başından bu yana yüzde 7’den fazla yükseldi.

Savaş öncesinde dünya petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik, küresel enerji arzına ilişkin kaygıları yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Umman ile İran arasında Hürmüz diplomasisi

Hürmüz Boğazı’nın yönetimi konusunda İran ile Umman arasında görüşmeler sürüyor. Ancak ABD bu müzakerelerin dışında bulunuyor. İran, boğazdaki gemi trafiğinin yönetimine ilişkin daha geniş kapsamlı bir anlaşmanın parçası olarak bir “denizcilik haritasının” tamamlandığını açıkladı. Bununla birlikte Tahran, görüşmelerin henüz sonuçlanmadığını ve olası bir anlaşmanın boğazın otomatik olarak yeniden açılması anlamına gelmeyeceğini belirtiyor.

Tahran’ın temel taleplerinden biri ise ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması.

Petrol fiyatları yükselişte

Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, küresel enerji piyasalarında yeni bir fiyat baskısı yaratıyor. Ancak İran’ın enerji ihracatındaki büyük düşüşe rağmen Tahran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden vazgeçmeye yanaşmaması, Washington’ın yıllardır uyguladığı yaptırımların hedeflerine ulaşıp ulaşmadığı tartışmasını yeniden gündeme getirdi.

TÜRK DENİZ MEDYA