Orta Doğu’dan petrol sevkiyatları savaş öncesi seviyelerin üzerine çıkarken, Hürmüz Boğazı’nda tanker güvenliğine yönelik tehdit giderek büyüyor. Ekim ayının ilk günlerinde en az yedi tanker olayı rapor edilirken, bölgedeki artan yük hacmi tanker piyasasına güçlü destek sağlıyor.

Orta Doğu’da petrol taşımacılığı, bölgedeki savaş ve güvenlik risklerine rağmen yeniden hız kazanıyor.

Bölgesel ham petrol ihracatı eylül ayının son haftasında dört gün boyunca savaş öncesi seviyelerin üzerine çıkarak günlük 19,5 milyon ila 22,5 milyon varil aralığına ulaştı.

1 Ekim itibarıyla yedi günlük hareketli ortalama ise 18,5 milyon varil/gün olarak kaydedildi. Bu rakam, savaş öncesindeki bir yıllık dönemin yaklaşık 18 milyon varil/gün seviyesindeki ortalamasının üzerinde bulunuyor.

Veriler, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz üzerinden yapılan petrol taşımalarının yanı sıra terminal ihracatlarını ve Umman Körfezi’ndeki gemiden gemiye (STS) transferleri de kapsıyor. Hürmüz Boğazı’ndan çıkan LNG kargolarında da önemli bir artış yaşandı. Eylül ayında LNG sevkiyatları, şubat ayından bu yana aylık bazda en yüksek seviyesine ulaştı.

Tanker piyasasında güçlü yük desteği

Petrol akışlarındaki toparlanma, tanker piyasası açısından güçlü bir yük tabanı oluşturuyor. Ancak brokerlar, bölgedeki lojistik operasyonların normalleşmesi halinde son dönemde tanker kazançlarını olağanüstü seviyelere taşıyan bazı verimsizliklerin ortadan kalkabileceğine dikkat çekiyor.

Brokerlara göre daha verimli lojistik süreçleri, özellikle STS operasyonlarının azalmasına yol açabilir. Bu durum ise son dönemde VLCC kazançlarını destekleyen ve piyasada “olağanüstü verimsizlik primi” olarak tanımlanan etkinin bir bölümünü tersine çevirebilir.

Irak petrol taşımacılığında kontrolü artırıyor

Bölgede dikkat çeken bir diğer gelişme ise Irak’ın petrol taşımacılığında daha fazla kontrol sahibi olmaya başlaması.

Irak Oil Tankers Company (IOTC), kiraladığı bir VLCC ile 2 milyon varillik ham petrol kargosunu Hürmüz Boğazı üzerinden taşıdı. Böylece Irak, petrolün boğazın ötesindeki taşınmasının sorumluluğunu da üstlendi.

Bu model, Basra’da petrolün geleneksel FOB (Free on Board) yöntemiyle satılmasından farklı bir yaklaşım olarak öne çıkıyor.

IOTC’nin kendi ham petrol tankerlerini satın almak üzere görüşmeler yürüttüğü de belirtiliyor. Bağdat yönetimi, onlarca yıl süren savaşlar ve yaptırımlar nedeniyle büyük ölçüde küçülen ulusal derin deniz tanker filosunu yeniden oluşturmayı hedefliyor.

Hürmüz’de tanker saldırıları

Petrol ve LNG taşımalarının yeniden artmasına karşın Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik tablosu giderek kötüleşiyor.

Ekim ayının ilk günlerinde boğaz çevresinde en az yedi tanker olayı rapor edildi. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ise neredeyse her gün yeni güvenlik uyarıları yayımladı.

Son saldırılardan biri, küresel tanker filosunun en yeni gemilerinden biri olan 115.100 dwt kapasiteli Lipsiyi hedef aldı.

Dynacom Tankers Management tarafından işletilen LR2 tipi tanker, pazar günü Hürmüz Boğazı’nda kimliği belirsiz bir cismin saldırısına uğradı. Olayda geminin makine dairesinde hasar meydana gelirken, tüm mürettebatın güvende olduğu bildirildi.

Dikkat çekici olan ise geminin son derece yeni olması. Lipsi, Çin’deki Shanhaiguan Shipbuilding tersanesinden 24 Ağustos’ta, saldırıdan yalnızca yaklaşık altı hafta önce teslim edilmişti. Geminin ilk ticari sefer programında bulunduğu değerlendiriliyor.

Son dönemde Hürmüz’den geçen diğer tankerlerde de saldırılar nedeniyle yangın, elektrik kesintisi ve tahrik sistemi kaybı gibi ciddi operasyonel sorunlar yaşandı.

Tehdit Yemen açıklarına da yayıldı

Bölgedeki güvenlik riski Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmıyor.

Yemen açıklarında, Marshall Adaları bayraklı Chrystal Sky isimli tanker, pazar günü Al Mukha’nın yaklaşık 60 deniz mili güneyinde birden fazla patlama meydana geldiğini bildirdi.

Patlamalardan biri geminin sancak tarafında yaklaşık 100 metre mesafede havada gerçekleşti. UKMTO, mürettebatın güvende olduğunu ve herhangi bir çevresel zarar bildirilmediğini açıkladı.

Tanker, olayın ardından seyrine devam etti.

Piyasa için fırsat ve risk aynı anda büyüyor

Orta Doğu’dan petrol akışlarının savaş öncesi seviyelerin üzerine çıkması, tanker piyasası açısından güçlü bir temel oluştururken, Hürmüz Boğazı’nda artan saldırılar sektörün karşı karşıya olduğu güvenlik riskini de aynı ölçüde büyütüyor.

Yük hacmindeki artış tanker talebini desteklerken, güvenlik kaynaklı operasyonel verimsizlikler navlun piyasasını yukarı taşıyan önemli faktörlerden biri olmaya devam ediyor. Ancak lojistik süreçlerin normalleşmesi halinde bu verimsizliklerin azalması, tanker kazançları üzerindeki olağanüstü primin de kademeli olarak çözülmesine neden olabilir.

TÜRK DENİZ MEDYA