Küresel gemi inşa siparişleri son altı yılda 3,5 kat artarken, tersanelerin üretim kapasitesi aynı dönemde yalnızca %30 büyüdü. 700 milyar dolara ulaşan sipariş portföyü tarihi rekor kırarken, 2027 ve 2028 yıllarında ciddi teslimat gecikmeleri ve ilerleyen dönemde deniz taşımacılığı piyasalarında arz fazlası yaşanabileceği öngörülüyor.

Küresel gemi inşa sektörü, tarihinin en yoğun sipariş dönemlerinden birini yaşıyor. Yayımlanan son Shipping Market Review raporu, tersanelerdeki sipariş yoğunluğunun üretim kapasitesini zorlamaya başladığını ortaya koydu.

Rapora göre, 2020 yılında tersanelerin mevcut siparişlerini tamamlamak için ihtiyaç duyduğu süre 1,4 yıl seviyesindeyken, bugün bu süre 3,7 yıla yükseldi. Aynı dönemde küresel gemi inşa sipariş portföyünün mevcut dünya filosuna oranı ise %7’den %19’a çıktı.

Sektördeki bu hızlı büyüme, önümüzdeki yıllarda gemi teslimat takvimlerinin sürdürülebilirliğine ilişkin endişeleri artırıyor.

700 Milyar Dolarlık Sipariş Portföyüyle Tarihi Zirve

Clarksons Research verilerine göre, küresel gemi inşa sipariş portföyü 226,1 milyon kompanse gros tonaja (CGT) ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.

Böylece Eylül 2008’de kaydedilen 225,5 milyon CGT’lik önceki rekor geride bırakıldı.

Yaklaşık 700 milyar dolar değerindeki sipariş portföyünde Çin tersaneleri belirleyici konumda bulunuyor. Mevcut siparişlerin %68’i Çin tersanelerinin kontrolünde yer alıyor.

Veriler, 2021 yılından bu yana tersanelerin her yıl teslim ettiklerinden daha fazla tonajda yeni sipariş aldığını gösteriyor. Aktif tersanelerin üretimi aynı dönemde %69 artmasına rağmen, yeni siparişlerdeki büyüme üretim kapasitesinin önüne geçmiş durumda.

Küresel tersane üretimi hâlihazırda mevcut kapasitenin %86’sı seviyesinde gerçekleşiyor.

2028 İçin Alarm: Siparişler Tersane Kapasitesinin %164’üne Ulaştı

Gemi inşa sektörünün karşı karşıya olduğu en önemli sorun, mevcut siparişlerin planlanan tarihlerde teslim edilmesinin giderek zorlaşması.

Analize göre, en yüksek üretim performansına sahip tersanelerin 2028 yılı için üstlendiği iş yükü, mevcut kapasitelerinin %164’üne ulaşmış durumda.

Bu tablo, özellikle 2027 ve 2028 yıllarında önemli teslimat gecikmelerinin yaşanabileceğine işaret ediyor.

Son beş yıldaki gemi teslimat programlarının incelenmesiyle hazırlanan analiz, sipariş edilen tonajın yaklaşık %78’inin planlanan yıl içerisinde teslim edildiğini ortaya koyuyor. Siparişlerin yaklaşık altıda biri sonraki yıllara ertelenirken, %5 civarındaki kısmı ise iptal ediliyor.

Geçmiş teslimat performansı dikkate alındığında dahi, 2027 ve 2028 yılları için planlanan üretimin küresel tersane kapasitesinin %84 ila %89’unu kullanacağı hesaplanıyor. Üstelik bu oranlara önceki yıllardan devreden gecikmiş teslimatlar dâhil değil.

Her Yıl 11 Milyon CGT’ye Kadar Teslimat Ertelenebilir

2027 ve 2028 yıllarında planlanan gemi teslimatlarının her yıl yaklaşık 10 ila 11 milyon CGT’lik bölümünün sonraki yıllara sarkabileceği tahmin ediliyor.

Özellikle 2027 yılında tamamlanamayan gemilerin 2028 teslimat programına eklenmesi durumunda, tersanelerin toplam iş yükünün yaklaşık 60 milyon CGT’ye ulaşabileceği belirtiliyor.

Bu rakam, küresel tersane üretim kapasitesinin %107’sine karşılık geliyor.

Ortaya çıkan tablo, mevcut üretim altyapısıyla tüm siparişlerin planlanan tarihlerde tamamlanmasının oldukça güç olacağını gösteriyor.

Yeni Gemi Arzı Yaşlı Gemilerin Değerini Baskılayabilir

Gemi inşa sektöründeki yoğun sipariş trafiğinin etkileri yalnızca tersanelerle sınırlı kalmayacak. Önümüzdeki yıllarda filoya katılması planlanan yeni gemiler, ikinci el gemi piyasasında da önemli değişimlere neden olabilir.

Rapora göre, söz konusu segmentlerde 20 yaşın üzerindeki tüm gemiler hurdaya ayrılsa bile, piyasadan çekilecek tonaj yeni inşa siparişleriyle filoya katılacak kapasiteyi dengelemeye yetmeyecek.

Bu gelişmenin, özellikle yaşlı gemilerin ikinci el piyasa değerleri üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Yeni gemi teslimatlarının yoğunlaşmasıyla birlikte filo yenileme süreçlerinin hızlanması ve gemi arzındaki artışın navlun piyasalarındaki dengeleri etkilemesi bekleniyor.

Çin’de Tersane Yatırımları Hız Kesmeden Devam Ediyor

Mevcut sipariş yoğunluğuna rağmen, küresel ölçekte tersane kapasitesini artırmaya yönelik yatırımlar devam ediyor.

Clarksons Research tarafından takip edilen verilere göre, dünya genelinde yaklaşık 225 tersane genişleme ve kapasite artırımı projesi bulunuyor.

Bu projelerin dörtte üçünden fazlasının Çin’de yer alması, ülkenin küresel gemi inşa sektöründeki ağırlığını daha da artırabileceğine işaret ediyor.

Ancak yeni tersanelerin devreye alınması ve uzun süredir faaliyet göstermeyen tesislerin yeniden üretime başlaması, sektörde kapasite fazlası ve üretim kalitesi konusundaki tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Bazı yeni tersanelerin teknik altyapısı ve gemi inşa süreçlerindeki yeterliliği, armatörler açısından önemli bir değerlendirme konusu hâline geliyor.

Kuru Yük Piyasasında Arz Fazlası Endişesi Büyüyor

Gemi inşa siparişlerindeki hızlı artış, özellikle kuru yük taşımacılığında orta ve uzun vadeli arz-talep dengesine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Yeni gemilerin filoya katılma hızının taşımacılık talebindeki büyümeyi aşması durumunda, piyasada kapasite fazlası oluşabileceği değerlendiriliyor.

Bu senaryoda, gemi arzındaki artışın navlun oranları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratması ve özellikle yaşlı tonajın rekabet gücünü zayıflatması olası görülüyor.

Bununla birlikte, teslimatların ertelenmesi kısa vadede filoya katılacak yeni kapasiteyi sınırlayarak arz artışının etkilerini geciktirebilir.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemde yalnızca yeni gemi siparişlerinin büyüklüğü değil, bu gemilerin hangi tarihlerde fiilen teslim edileceği de navlun piyasalarının seyri açısından belirleyici olacak.

Denizcilik Piyasalarında Yeni Dönemin Belirleyicisi Arz-Talep Dengesi Olacak

Küresel gemi inşa sektöründe tarihi seviyelere ulaşan siparişler, bir yandan tersanelerde üretim yoğunluğunu artırırken diğer yandan deniz taşımacılığının geleceğine ilişkin önemli riskleri gündeme getiriyor.

2027 ve 2028 yıllarında teslimat gecikmelerinin artması beklenirken, sonraki yıllarda biriken siparişlerin tamamlanmasıyla birlikte küresel filoda hızlı bir kapasite artışı yaşanabilir.

Özellikle kuru yük, tanker ve gaz taşımacılığı segmentlerinde yeni gemi teslimatları, hurdaya ayrılacak tonaj miktarı ve küresel ticaret hacmindeki gelişmeler, piyasa dengelerinin şekillenmesinde kritik rol oynayacak.

Sektörün önündeki temel soru ise yalnızca tersanelerin rekor siparişleri zamanında teslim edip edemeyeceği değil, teslim edilecek yeni gemilerin küresel taşımacılık talebi tarafından ne ölçüde karşılanabileceği olacak.

TÜRK DENİZ MEDYA