Basra Körfezi’nde 1.600 gemide görev yapan yaklaşık 20 bin denizci, haftalardır süren güvenlik krizi nedeniyle mahsur kalmış durumda. Küresel ticaretin bel kemiğini oluşturan deniz taşımacılığı, Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle ciddi bir darboğaza girerken, gemi mürettebatı fiziksel ve psikolojik tükenmişlikle karşı karşıya.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez’in sözleri, krizin insani boyutunu gözler önüne seriyor. Haftalardır gemilerde mahsur kalan denizcilerin “görünmez” hissettiklerini belirten Dominguez, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin artık mümkün olmadığını vurguluyor.

“Modern çağda eşi benzeri yok”

IMO Deniz Güvenliği Direktörü Damien Chevallier’e göre, yaşananlar denizcilik tarihinde benzeri görülmemiş bir tablo ortaya koyuyor. On binlerce denizcinin aynı anda risk altında olması, yalnızca mevcut krizi değil, sektörün geleceğini de tehdit ediyor. Uzmanlara göre en büyük risklerden biri, mesleğin cazibesini yitirmesi. Denizciler kendilerini güvende hissetmezse, yeni neslin bu alana yönelmesi giderek zorlaşacak.
 
Kriz nasıl başladı, nasıl büyüdü?

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, bölgedeki jeopolitik çatışmalar ve özellikle İran’a yönelik yaptırımların sertleşmesiyle tırmandı. ABD öncülüğünde yürütülen deniz denetimleri ve yaptırım uygulamaları, zamanla fiili bir deniz ablukasına dönüştü.

Bu süreç, aslında daha geniş bir zincirin parçası. Kızıldeniz’de 890 gündür devam eden güvenlik krizi, küresel deniz ticaretinde zaten kırılgan olan dengeleri daha da zayıflatmıştı. Hürmüz’de yaşanan son gelişmeler ise bu kırılganlığı kritik bir eşiğe taşıdı.
 
Denizde “Ekonomik Öfke Operasyonu”

ABD’nin yürüttüğü “Operation Economic Fury” (Ekonomik Öfke Operasyonu), krizin askeri ve ekonomik boyutunu derinleştiren en önemli unsur olarak öne çıkıyor. Washington yönetimi, İran’ın enerji ihracatını hedef alarak geniş kapsamlı yaptırımlar uyguluyor.

Son olarak ABD güçleri, Umman Denizi’nde 39 bin metreküplük LPG tankeri Sevan’ı durdurdu. ABD donanmasına ait USS Pinckney destroyeri eşliğinde geri çevrilen geminin, İran kaynaklı enerji ürünlerini taşıdığı iddia edildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na göre, abluka sürecinin başlamasından bu yana en az 37 geminin rotası zorla değiştirildi.

Yaptırımlar genişliyor, gerilim artıyor

24 Nisan’da ABD Hazine Bakanlığı, Çin merkezli Hengli Petrochemical başta olmak üzere yaklaşık 40 denizcilik şirketi ve 19 gemiyi yaptırım listesine aldı. Şubat 2025’ten bu yana İran bağlantılı 1.000’den fazla kişi, gemi ve hava aracı yaptırımlara dahil edildi ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu politikayı “İran üzerinde mali baskı kurarak bölgedeki agresif faaliyetleri sınırlama” stratejisinin bir parçası olarak tanımlıyor.
 
Küresel ticaret ve enerji arzı risk altında

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve gaz taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri. Buradaki güvenlik sorunu yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte ekonomik sonuçlar doğuruyor. Krizin merkezinde ise çoğu zaman göz ardı edilen bir gerçek var: gemilerde mahsur kalan insanlar. Haftalardır limana yanaşamayan, ailelerinden uzak kalan ve sürekli risk altında çalışan denizciler, uluslararası toplumun dikkatini bekliyor

Hürmüz’de 59 gündür devam eden süreç ve Kızıldeniz’de yıllara yayılan güvensizlik ortamı, deniz ticaretinin geleceğine dair ciddi soru işaretleri yaratıyor. Askeri operasyonlar ve ekonomik yaptırımlar hız kesmeden sürerken, kısa vadede bir çözüm ihtimali zayıf görünüyor. Bu süreçte en ağır bedeli ise, dünya ticaretinin görünmeyen kahramanları olan denizciler ödüyor.

TÜRK DENİZ MEDYA ÖZEL HABERİ