Denizcilik sektöründe mürettebat refahı ve çalışma koşullarına ilişkin yayımlanan yeni bir rapor, gemilerde güvenlik kültürü ve denizcilerin kendilerini ifade edebilme konusunda önemli sorunların devam ettiğini ortaya koydu.

Sustainable Shipping Initiative, Institute for Human Rights and Business, Mission to Seafarers, Rafto Foundation for Human Rights, RightShip ve TURTLE tarafından hazırlanan “Code of Conduct’ın Beşinci Yılı: Denizciler İçin Neler Değişti?” başlıklı rapor, son beş yılda mürettebat refahı alanındaki gelişmeleri mercek altına aldı.

Denizcilerin yalnızca yüzde 59’u kendini güvende hissediyor

Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri, denizcilerin ciddi bir sorunla karşılaştıklarında bunu güvenli bir şekilde dile getirip getiremeyeceklerine ilişkin değerlendirmeleri oldu.

Araştırmaya katılan denizcilerin yalnızca yüzde 59’u, ciddi bir endişeyi herhangi bir yaptırım veya olumsuz sonuçla karşılaşma korkusu yaşamadan dile getirebileceğini düşünüyor.

Bu sonuç, denizcilik sektöründe güvenlik kültürünün ve gemide “sorunları dile getirme” anlayışının güçlendirilmesi gerektiğine ilişkin önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor.

300 bin denizciyi kapsayan veriler

Raporda, denizcilerin deneyimleri RightShip’in Crew Welfare Self-Assessment verileriyle de karşılaştırıldı.

Söz konusu değerlendirme bugüne kadar 1.000’den fazla şirket, 13.000’in üzerinde gemi ve yaklaşık 300.000 denizciyi kapsadı.

Şirketler açısından bakıldığında ise bazı önemli iyileşmeler dikkat çekiyor. Adil istihdam koşullarında standartların karşılanma oranı yüzde 90, mürettebat temini alanında ise yüzde 88 seviyesine ulaştı.

Denizcilerin internet erişimi için ücretlendirilmesinde de önemli bir gerileme yaşandı. İnternet erişimi için ücret talep eden şirketlerin oranı 2024 yılında yüzde 18,4 iken, bu yıl yüzde 8,5’e düştü.

Gemilerde yeterli mürettebat sorunu sürüyor

Ancak denizcilerden alınan geri bildirimler, sektörün genelinde çözülmesi gereken önemli sorunların bulunduğunu gösteriyor.

Denizcilerin yalnızca yüzde 49’u, son sözleşmeli çalışma dönemlerinde güvenli bir şekilde çalışabilmek için gemide yeterli sayıda mürettebat bulunduğunu belirtti.

Bu durum, aşırı yorgunluk ve dinlenme sürelerinin ihlali gibi risklerin hâlâ denizcilerin çalışma koşullarının önemli bir parçası olduğunu ortaya koyuyor.

Ruh sağlığı desteğinde de önemli açık var

Mürettebatın ruh sağlığı konusunda da benzer bir tablo söz konusu.

Denizcilerin yüzde 56’sı, gizli ve mahremiyet esaslı ruh sağlığı desteğine erişebildiğini ve gerektiğinde bu desteği kullanırken kendisini güvende hissedeceğini ifade ediyor.

Buna karşılık yüzde 17’lik kesim desteğe erişimi olmasına rağmen bu hizmeti kullanırken kendisini rahat hissetmediğini belirtirken, yüzde 27’si ise herhangi bir ruh sağlığı desteğine erişiminin bulunmadığını söylüyor.

RightShip değerlendirmesine katılan şirketlerde mürettebat refahı, yüzde 76’lık gerçekleşme oranıyla en düşük performans gösteren alan olmaya devam ediyor.

Bununla birlikte, ruh sağlığı eğitimlerinde olumlu bir gelişme yaşandı. Bu alandaki oran 2024 yılında yüzde 64 iken, yüzde 76’ya yükseldi.

“İyi refah standartları mümkün ancak henüz yaygın değil”

Sustainable Shipping Initiative İcra Direktörü Ellie Besley-Gould, raporun ortaya koyduğu tabloya ilişkin değerlendirmesinde, son beş yılın önemli ilerlemeler sağlandığını ancak bu standartların henüz tüm denizcilerin günlük çalışma hayatına tam olarak yansımadığını belirtti.

Besley-Gould, “Son beş yılın ortaya koyduğu bulgular iki farklı gerçeğe işaret ediyor. Bir yandan iyi refah koşullarının sağlanabileceğini gösteriyor; diğer yandan bu standartların henüz birçok denizcinin günlük yaşamının bir parçası olmadığını ortaya koyuyor.” ifadelerini kullandı.

Ticari kararların merkezinde mürettebat refahı olmalı

Rapor, mürettebat refahının yalnızca gemi işletmecilerinin sorumluluğunda değerlendirilmemesi gerektiğine de dikkat çekiyor.

Gemi kiracıları, yük sahipleri, sigorta şirketleri ve finans kuruluşlarının da mürettebat refahını ticari karar alma süreçlerinde daha görünür bir kriter hâline getirmesi gerektiği vurgulanıyor.

Ortaya çıkan veriler, denizcilik sektöründe çalışma koşullarının bazı alanlarda iyileşmesine rağmen, denizcilerin kendilerini güvende hissetmesi, yeterli mürettebatla çalışması ve ihtiyaç duyduklarında ruh sağlığı desteğine erişebilmesi konusunda daha yapılması gerekenler olduğunu gösteriyor.

TÜRK DENİZ MEDYA