ABD ile İran arasında Cuma günü Cenevre’de imzalanması planlanan anlaşma öncesinde küresel denizcilik sektöründe dikkat çekici bir hareketlilik yaşanıyor. Dünyanın önde gelen tanker ve LNG taşımacılığı şirketleri, Hürmüz Boğazı'nın yeniden ticari trafiğe açılacağı beklentisiyle filolarını Körfez bölgesine yönlendirmeye başladı. Vessel tracking verileri, 75’in üzerinde petrol tankerinin Basra Körfezi girdiğini ortaya koydu. Sektör temsilcileri, Hürmüz’ün yeniden açılmasının yalnızca bölgesel ticareti değil, küresel enerji lojistiğini de yeniden şekillendirebileceğini değerlendiriyor.

Tanker Piyasasında “Fixing Frenzy” Beklentisi

Denizcilik piyasalarında en çok konuşulan başlıklardan biri ise boğazın açılması halinde ortaya çıkması beklenen yoğun taşıma talebi. İskandinav bankası SEB tarafından yayımlanan analizde, Hürmüz Boğazı’nın yeniden işler hale gelmesinin tanker piyasasında güçlü bir canlanma yaratabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre uzun süredir ertelenen petrol sevkiyatları ve enerji stoklarının yeniden oluşturulması ihtiyacı, tanker talebinde önemli bir sıçramaya yol açabilir. Piyasalarda özellikle VLCC ve Suezmax segmentlerinde navlun oranlarının yeniden yükselişe geçebileceği konuşulurken, armatörler olası talep artışına hazırlık amacıyla gemilerini bölgeye yaklaştırıyor.

LNG Taşımacılığında Katar Faktörü

Normalleşme beklentisinin en güçlü hissedildiği alanlardan biri de LNG taşımacılığı. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar, haftalardır beklemede olan veya farklı bölgelere yönlendirilen LNG gemilerini yeniden Körfez'e çağırmaya başladı. Son verilere göre en az dört boş LNG taşıyıcısı rotasını değiştirerek Orta Doğu’ya dönüş yaparken, çeşitli charter gemilerinin de bölgeye yöneldiği görülüyor. Bu hareketlilik, küresel LNG piyasalarının Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ne derece bağımlı olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Avrupa ve Asya’daki enerji alıcıları açısından Katar gazının yeniden düzenli şekilde sevk edilmesi kritik önem taşıyor.

İran Ham Petrol İhracatında İlk Hareket

Denizcilik çevrelerinde en dikkat çekici gelişmelerden biri ise İran kaynaklı oldu. Gemi takip kuruluşlarının verilerine göre İran Ulusal Tanker Şirketi’ne ait bazı tankerler, uzun süren durgunluğun ardından yeniden ham petrol sevkiyatına başladı. Bu gelişme, piyasalar tarafından yalnızca ticari bir hareket olarak değil, aynı zamanda diplomatik süreçlere yönelik önemli bir güven göstergesi olarak değerlendiriliyor. İran’dan yeniden petrol akışının başlaması, Asya’daki rafineriler başta olmak üzere birçok enerji alıcısı açısından arz görünümünü değiştirebilecek potansiyele sahip.

Risk Ortadan Tamamen Kalkmış Değil

Her ne kadar piyasalarda iyimserlik hakim olsa da, güvenlik kurumları daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC), Hürmüz Boğazı’ndaki risk seviyesini düşürmüş olsa da tehditlerin tamamen ortadan kalkmadığını vurguluyor. Bölgede navigasyon sistemlerine yönelik elektronik müdahaleler, gözetleme faaliyetleri ve ani operasyonel aksaklıkların hâlâ mümkün olduğu belirtiliyor. Ayrıca ABD Donanması'nın bölgedeki yoğun varlığı sürerken, güvenlik uzmanları ticari trafiğin tam anlamıyla normalleşmesinin zaman alabileceğine dikkat çekiyor.

İsrail Faktörü Belirsizliğini Koruyor

Piyasaların yakından takip ettiği bir diğer konu ise İsrail’in süreçteki konumu. İran yönetimi, anlaşmanın sürdürülebilirliğini İsrail’in askeri faaliyetlerinin son bulmasına bağlarken, Tel Aviv’in anlaşmayı daha çok ABD ile İran arasında yapılan ikili bir düzenleme olarak değerlendirdiği ifade ediliyor. Bu nedenle uzmanlara göre bölgede yaşanabilecek yeni bir askeri gerilim, denizcilik piyasalarında oluşan iyimser havayı kısa sürede tersine çevirebilir.
 
Operasyonel Zorluklar Kapıda

Sektör uzmanları, Hürmüz Boğazı’nın resmen açılması halinde dahi deniz trafiğinin hemen eski seviyelerine ulaşamayacağı görüşünde birleşiyor. Mayın temizleme faaliyetleri, yüksek savaş riski primleri nedeniyle artan sigorta maliyetleri, limanlarda oluşabilecek yoğunluk ve güvenlik kontrolleri, taşımacılık süreçlerini yavaşlatabilecek başlıca unsurlar olarak sıralanıyor. Özellikle son aylarda farklı rotalara yönlendirilen gemilerin aynı anda Körfez’e dönmeye başlaması, bölgesel liman altyapısı üzerinde ciddi baskı oluşturabilir.

Analiz: Denizcilik Sektörünü Neler Bekliyor?

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, sadece bir deniz geçidinin yeniden açılmasından çok daha fazlasını ifade ediyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte biri ve LNG taşımacılığının önemli bir bölümü bu dar su yolundan geçiyor. Bu nedenle boğazın yeniden güvenli hale gelmesi; tanker piyasalarında navlunların yükselmesi, enerji şirketlerinin stoklarını yeniden oluşturması ve küresel enerji tedarik zincirlerinin normale dönmesi anlamına gelebilir. Ancak denizcilik sektörünün son yıllarda defalarca deneyimlediği üzere, jeopolitik riskler bir gecede ortadan kalkmıyor. Gemilerin yeniden bölgeye yönelmesi piyasanın beklentilerini ortaya koysa da, kalıcı normalleşmenin sağlanabilmesi için diplomatik sürecin sahadaki gelişmelerle desteklenmesi gerekiyor.

Bugün itibarıyla armatörler, enerji şirketleri ve yatırımcılar aynı sorunun cevabını arıyor: Hürmüz’de başlayan hareketlilik yeni bir döngünün habercisi mi, yoksa kırılgan bir ateşkesin yarattığı geçici bir iyimserlik mi? Bu sorunun cevabı, önümüzdeki günlerde Cenevre’den çıkacak anlaşmanın içeriği kadar, Körfez sularında yaşanacak gelişmelere de bağlı olacak.

TÜRK DENİZ MEDYA ÖZEL HABERİ