Körfez’de ticari deniz taşımacılığı kritik bir dönemeçte.

İran ile ABD/İsrail koalisyonu arasındaki çatışmaların 18. gününde, tankerler beklemede, rotalar değişiyor ve denizcilik dünyası yeni bir sisteme adapte oluyor.

Basra Körfezi'nde Tanker Bekleme Süreleri...

Clarksons Research’e göre Körfez içinde yaklaşık 1.100 gemi, toplam 37 milyon groston ve 30 milyar dolar değerinde yük bekliyor. Bu gemiler, normal ticaret akışının aksaması nedeniyle limanlarda ve bekleme sahalarında yoğun bir şekilde birikmiş durumda.

VLCC’ler (Çok Büyük Ham Petrol Tankerleri) başta Suudi Arabistan’ın Yanbu limanı olmak üzere alternatif güzergâhlara yöneliyor; Clarksons’a göre Yanbu’ya yönelen VLCC sayısı altı kat artmış durumda. Bu durum, Körfez’in geleneksel ihracat noktalarının baskı altında olduğunun bir göstergesi.

Petrol Fiyatları ve Taşıma Maliyetleri...

Singapur’da VLSFO fiyatları %160 artış gösterdi. ABD Körfezi’nden Asya’ya bir varil petrol taşımacılığı 5 dolardan 10 dolara yükseldi. Gemiler, yakıt tasarrufu amacıyla hızlarını %2 düşürdü. Bu, sadece gemi operatörlerini değil, küresel petrol tedarik zincirini de doğrudan etkiliyor.

Üretim ve Depolama Krizi

Körfez’de günde 10 milyon varili aşan üretim duruşları olduğunu bildiriliyor. Yaklaşık 60 milyon varil petrol, yüklenmiş tankerlere bağlı olarak limanlara veya açık denize sıkışmış durumda, gidecek uygun rota bulamıyor.

Suudi Aramco ise Yanbu’ya 7 milyon varil/gün kapasiteli Doğu-Batı boru hattıyla akışı artırıyor, fakat liman kapasitesi sınırlı; sadece iki VLCC’lik eş zamanlı yükleme kapasitesi mevcut. Bu durum, tankerlerin küresel pazarda aşırı rekabetle karşılaşacağına işaret ediyor.

Hürmüz Boğazı’nda Yeni Bir Düzen: Larak-Qeshm Koridoru

Verilere göre, son 24 saatte en az dört gemi, Larak-Qeshm kanalını kullanarak Hürmüz Boğazı’ndan çıktı. Bu koridor, standart seyir şemalarından uzak ve İran’ın transit doğrulama sistemi olarak yorumlanıyor.

Geçiş yapan gemiler arasında Pakistan bayraklı Karachi tankerinin, Abu Dhabi’nin Das petrolünü taşıyarak krizden bu yana AIS yayınını kesmeden geçiş yapan ilk İran dışı tanker olması dikkat çekiyor.

Güvenlik ve İletişim Uyarıları

Yeni uyarılara göre, İran güçlerinin VHF radyo veya e-posta yoluyla gemilerle iletişime geçebileceğini ve rota değişikliği talep edebileceğini bildiriyor. ABD yetkilileri, bu iletişimin gemilerin kimliğini doğrulamak veya hedefleme doğruluğunu artırmak için kullanılabileceğini vurguluyor.

Sürecin Analizi: Kriz mi, Düzen mi?

Kısa vadede: Körfez’de gemiler için güvenli transit sınırlı ve lojistik sıkıntılar büyük.

Orta vadede: Larak-Qeshm koridoru, fiilen bir doğrulama ve güvenlik düzeni sunuyor; transit süreçleri daha kontrollü hâle geliyor. 

Uzun vadede: Küresel VLCC piyasası yeniden şekillenebilir; alternatif güzergâhlar ve boru hatları önem kazanacak.

Bu süreç, sadece Körfez’de değil, dünya enerji piyasasında da etkilerini gösterecek. Petrol fiyatları, navlun ücretleri ve gemi rotaları, İran’ın transit düzenlemeleri ve bölgedeki güvenlik dinamiklerine bağlı olarak değişmeye devam edecek.

TÜRK DENİZ MEDYA