Küresel denizcilik sektörü, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden zorunlu geçiş ücreti veya transit harcı alınmasına yönelik olası girişimlere karşı Birleşmiş Milletler (BM) ve Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) ortak bir çağrıda bulundu. Denizcilik kuruluşları, böyle bir uygulamanın uluslararası hukuku zayıflatacağını, küresel ticaretin maliyetini artıracağını ve dünyanın diğer stratejik su yolları için tehlikeli bir emsal oluşturacağını vurguladı.

BM Genel Sekreteri António Guterres ile IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez'e hitaben gönderilen ortak açık mektupta, uluslararası boğazlarda seyrüsefer serbestisinin bölgesel siyasi pazarlıkların konusu haline getirilmemesi gerektiği ifade edildi.

Sektörün açıklaması, İran ile Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin geleceğine ilişkin yeni bir yönetim modeli üzerinde müzakereler yürüttüğüne dair haberlerin ardından geldi. Görüşmelerde İran'ın gemi hareketleri üzerinde daha fazla denetim üstlenebileceği belirtilirken, denizcilik sektörü özellikle transit geçişlerden ücret alınması ihtimaline karşı net bir duruş sergiledi.

Ortak mektupta, "Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için zorunlu ücretler veya adı farklı olsa da fiilen geçiş harcı niteliği taşıyan hizmet bedellerinin uygulanması, uluslararası denizcilik uygulamalarında köklü bir değişiklik anlamına gelecektir." ifadelerine yer verildi.

UNCLOS Vurgusu

Haziran ayında imzalanan ABD-İran mutabakatında, İran ve Umman'ın boğazın yönetimi ile denizcilik hizmetlerine ilişkin yeni bir çerçeve üzerinde çalışması öngörülüyor. Ancak anlaşmanın kapsamının net şekilde tanımlanmamış olması; gemi trafik yönetimi, raporlama yükümlülükleri ve olası geçiş ücretleri konusunda sektör genelinde endişelere yol açtı.

Denizcilik kuruluşları, oluşturulacak herhangi bir yeni düzenlemenin, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında güvence altına alınan seyrüsefer serbestisini koruması ve Hürmüz Boğazı'nın uzun yıllardır süregelen ücretsiz geçiş statüsünü değiştirmemesi gerektiğini belirtti.

Küresel Ekonomiye Maliyeti Ağır Olabilir

Açık mektuba imza atan Asian Shipowners' Association (ASA), BIMCO, Cruise Lines International Association (CLIA), European Shipowners (ECSA), International Chamber of Shipping (ICS), INTERCARGO, INTERTANKO ve World Shipping Council (WSC), zorunlu geçiş ücretlerinin yalnızca deniz taşımacılığını değil, küresel ekonomiyi de doğrudan etkileyeceği görüşünde.

Kuruluşlara göre transit ücretleri; taşımacılık maliyetlerini yükseltecek, küresel tedarik zincirlerinde yeni maliyet baskıları oluşturacak, enerji fiyatlarını artırabilecek ve enflasyon üzerinde ilave baskı yaratabilecek.

"Tehlikeli Bir Emsal Oluşturur"

Sektör temsilcileri, ekonomik etkilerin ötesinde asıl riskin uluslararası deniz hukukunda oluşabilecek emsal olduğunu vurguladı. Mektupta, ticaret gemilerinin uluslararası su yollarında güvenli, öngörülebilir ve engellenmeden seyir yapabilmesinin küresel tedarik zincirlerinin, ekonomik istikrarın ve enerji güvenliğinin temel unsurlarından biri olduğu belirtilirken, bir uluslararası boğazda zorunlu ücret uygulamasının kabul görmesi halinde benzer taleplerin diğer stratejik geçiş noktalarında da gündeme gelebileceği uyarısı yapıldı.

Denizcilerin Güvenliği Ön Planda

Kuruluşlar, bölgedeki çatışmalar nedeniyle denizcilerin uzun süredir yüksek güvenlik riskleri altında görev yaptığını da hatırlattı. Mektupta, IMO'nun da daha önce dikkat çektiği üzere birçok denizcinin çatışma ortamında yaralandığı veya hayatını kaybettiği belirtilerek, küresel ticaretin kesintisiz devamını sağlayan denizcilerin güvenliğinin hiçbir koşulda pazarlık konusu yapılmaması gerektiği ifade edildi.

TÜRK DENİZ MEDYA