Tahran, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş rejimini kökten değiştirebilecek yeni bir düzenlemeyi gündemine aldı.

İran Parlamentosu'nda görüşülen yasa tasarısı, ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı ile Basra Körfezi'ni kullanmasını yasaklamayı öngörürken, İran ile Umman arasında boğazdaki gemi trafiğinin ortak yönetimine yönelik müzakereler de hız kazandı. Sektör temsilcileri ise küresel deniz ticareti açısından emsal oluşturabilecek düzenlemeye karşı uyarıda bulunuyor.

İran Parlamentosu'na sunulan tasarı, Tahran'ın "düşman" olarak tanımladığı ülkelere ait gemilerin Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nden geçişini yasaklamayı hedefliyor. Tasarı kapsamında İsrail bağlantılı askeri ve sivil yüklerin taşınmasının engellenmesi, ayrıca İran'a zarar verdiği öne sürülen ülke veya kişilere ait gemilerin tazminat ödeninceye kadar boğazdan geçişine izin verilmemesi öngörülüyor. Tasarıya göre kuralları ihlal eden gemilere, taşıdıkları yükün değerinin yüzde 20'sine kadar para cezası uygulanabilecek.

Umman ile yeni trafik yönetimi görüşülüyor

Söz konusu düzenleme, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın ticari gemi trafiğine yeniden açılmasına yönelik yürütülen müzakerelerle eş zamanlı olarak gündeme geldi.

İran basınında yer alan bilgilere göre taraflar, Körfez'e giriş yapan gemilerin İran tarafından yönetileceği, Körfez'den çıkan gemilerin ise İran ve Umman'ın ortak koordinasyonunda hareket edeceği merkezi bir trafik yönetim sistemi üzerinde çalışıyor. Mevcut kuzey ve güney geçiş rotalarının ise ilk aşamada kullanılmaya devam edeceği, daha sonra kademeli olarak devreden çıkarılacağı belirtiliyor. İran ayrıca gemilerden sigorta, yakıt ikmali (bunkering), çevre koruma ve güvenlik hizmetleri için ücret alınmasını önerirken, yük değerine göre geçiş ücreti talep edildiği yönündeki iddiaları reddetti.

Washington ve sektör temsilcilerinden tepki

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için İran'ın onayının aranması veya zorunlu ödeme yapılmasının kabul edilemez olduğunu açıkladı.

Öte yandan dünyanın en büyük sekiz uluslararası denizcilik kuruluşu da Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ile Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez'e ortak bir mektup göndererek düzenlemeye ilişkin endişelerini dile getirdi.

Mektupta, "Böyle bir emsal oluşturulduğunda, benzer uygulamaların dünyanın diğer bölgelerinde de hayata geçirilmesini engellemek giderek zorlaşacaktır." ifadelerine yer verildi.

En büyük belirsizlik "bağlantılı gemi" tanımı

Uzmanlar, ABD ve İsrail bayraklı gemi sayısının uluslararası ticaret filosunda sınırlı olması nedeniyle yasağın doğrudan etkisinin düşük kalabileceğini belirtiyor. Ancak gemilerin mülkiyet, finansman ve işletme yapılarının karmaşıklığı nedeniyle hangi gemilerin "ABD bağlantılı" veya "İsrail bağlantılı" kabul edileceğinin ciddi hukuki ve operasyonel sorunlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

İran ise Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılmasının, ABD'nin İran'a yönelik denizcilik yaptırımlarını kaldırmasına bağlı olduğunu savunurken, deniz taşımacılığında normalleşmeyi de yaptırımların hafifletilmesiyle ilişkilendiriyor.

TÜRK DENİZ MEDYA