VLCC piyasasında navlun gelirleri tarihi seviyelere ulaşırken, Orta Doğu–Çin hattında günlük kazançlar 1 milyon doları aştı. İkinci el gemi fiyatları da hızla yükselerek 15 yaşındaki VLCC’lerin dahi yeni inşa gemilerden daha yüksek fiyatlara el değiştirmesine yol açtı. Piyasada ise kritik soru şu: Bu olağanüstü dönem geçici bir sıçrama mı, yoksa tanker piyasasında yeni bir dönemin başlangıcı mı?

Ham petrol taşımacılığının en büyük aktörlerinden VLCC’lerde navlun piyasası son aylarda sıra dışı seviyelere ulaştı. Orta Doğu–Çin rotasında günlük kazançların 1 milyon doların üzerine çıkması, Atlantik’te ise kazançların yüz binlerce dolara yükselmesi, tanker piyasasındaki arz sıkışıklığının boyutunu gözler önüne seriyor.

Piyasanın yükselişi yalnızca spot navlunlarla sınırlı değil. İkinci el VLCC değerleri de sert biçimde artarken, yaklaşık 15 yaşındaki bazı gemilerin yeni inşa VLCC’lerden daha yüksek fiyatlarla el değiştirdiği görülüyor.

Asıl soru: Zirve ne kadar sürecek?

Piyasanın geldiği nokta konusunda analistler arasında büyük bir görüş ayrılığı bulunmuyor. Tartışma artık bu yükselişin ne kadar sürdürülebileceği üzerine yoğunlaşıyor.

Morgan Stanley, mevcut sıkışıklığın kısa süreli olmayabileceğini düşünüyor. Bankanın Tanker & Fuel: A Golden Age raporuna göre VLCC piyasasında etkin gemi arzı 2027 sonrasına kadar sıkı kalabilir.

Morgan Stanley, iki yıllık VLCC time-charter oranlarında yüzde 20 ile 30 arasında ilave yükseliş potansiyeline işaret ediyor. Banka özellikle yaşlanan filo, uzayan sefer mesafeleri, yüzer depolama faaliyetleri ve jeopolitik gelişmeler nedeniyle devre dışı kalan kapasitenin piyasayı desteklediğini belirtiyor.

Üç yıllık VLCC time-charter oranlarının yaklaşık 100 bin dolar/gün seviyesinde bulunması da dikkat çekiyor. Bu rakam, mevcut spot piyasadaki olağanüstü kazançların aksine, sektörün orta vadeli beklentilerini anlamak açısından daha önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.

Orta Doğu'daki operasyonlar filoyu sıkıştırıyor

Broker verileri; tanker kazançlarının önümüzdeki dönemde desteklenmeye devam edeceğini öngörüyor. Brokerin hesaplamalarına göre ana VLCC filosunun yaklaşık yüzde 15’i Orta Doğu’daki shuttle operasyonlarında bir şekilde kullanılıyor.

Gemilerin shuttle seferleri, STS operasyonları ve bekleme süreleri nedeniyle aynı miktardaki ham petrolün taşınması için daha fazla gemiye ihtiyaç duyulması, piyasadaki etkin arzı aşağı çekiyor.

Gibson’ın analizleri de bu tabloyu destekliyor. Brokerin takiplerine göre Arabian Gulf ve Gulf of Oman çevresinde operasyonlara bağlı bulunan VLCC sayısı, savaş öncesi bölgesel arz seviyelerinin üzerine çıkmış durumda.

Bu durum, bölgedeki ham petrol hacimleri daha düşük olsa bile gemilerin daha uzun süre operasyonda kalması ve beklemesi nedeniyle ortaya çıkıyor.

Atlantik rotaları da piyasayı destekliyor

Piyasanın güçlü kalmasında Atlantik tarafındaki hareketlilik de önemli rol oynuyor.

Asyalı rafinerilerin Batı Afrika, ABD Körfezi ve diğer bölgelerden alternatif ham petrol tedarik etmeye yönelmesi, sefer mesafelerini uzatıyor. Üstelik bu bölgelere doğru balast yapan VLCC sayısının sınırlı olması, gemi arzı üzerindeki baskıyı artırıyor.

Yüksek navlun kendi sonunu mu hazırlıyor?

Piyasanın önündeki bir başka risk ise talep tarafında.

Veriler; aşırı yüksek navlunların bazı yüklerin daha küçük Suezmax tankerlerine kaymasına neden olduğunu belirtiyor. Yüksek petrol fiyatlarının da ham petrol talebini sınırlama ihtimali bulunuyor.

Uzmanlar; yüksek petrol ve navlun maliyetlerinin uzun süre devam etmesi halinde kalıcı talep kaybı riskinin artabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu nedenle VLCC piyasasında mevcut tablo iki farklı güç arasında şekilleniyor.

Bir tarafta, jeopolitik gerilimler nedeniyle fiili gemi arzının daralması, yaşlanan filo, uzayan seferler, shuttle operasyonları ve olası stok yenileme faaliyetleri bulunuyor.

Diğer tarafta ise 500 bin ile 1 milyon dolar/gün seviyelerine ulaşan kazançların yeni gemi siparişlerini teşvik etmesi, yük sahiplerini alternatif taşıma çözümlerine yönlendirmesi ve sonunda talebi baskılaması riski var.

Milyon dolarlık kazançlar kalıcı mı?

VLCC piyasasında bugün gelinen nokta, tanker sektörünün son yıllardaki en sıra dışı dönemlerinden birine işaret ediyor. Ancak piyasanın bundan sonraki yönünü yalnızca bugünkü spot kazançlar belirlemeyecek.

Asıl belirleyici olacak unsur, jeopolitik kaynaklı kapasite kaybının ne kadar süreceği ile yeni gemi teslimatlarının piyasaya ne hızla gireceği olacak.

TÜRK DENİZ MEDYA