İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı'nda yeni bir deniz trafik düzenlemesini kısa süre içinde duyurması bekleniyor. Mevcut seyir düzenini değiştirebilecek uygulama, İran'a Basra Körfezi'ne giriş yapan gemiler üzerinde daha etkin bir denetim yetkisi kazandırırken, gemilerden alınması planlanan geçiş ücretleri uluslararası denizcilik camiasında tartışma yaratıyor.

İran Dışişleri Bakanlığı, iki ülkenin yeni trafik düzenine ilişkin coğrafi koordinatlar üzerinde anlaşmaya vardığını ve sistemin nasıl işleyeceğini belirleyen ortak açıklamanın son hazırlıklarının sürdüğünü açıkladı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, önerilen rotaya ilişkin koordinatların kesinleştiğini belirterek ortak bildirinin son aşamaya geldiğini söyledi.

Giriş ve çıkış rotaları ayrılacak

Edinilen bilgilere göre yeni düzenleme kapsamında Basra Körfezi'ne giriş yapan gemiler ağırlıklı olarak İran karasularını kullanacak. Körfez'den çıkış yapan gemiler ise Umman'ın kontrolündeki ayrı bir seyir koridorundan geçecek. Sistemin ilk etapta belirli bir deneme süresiyle uygulanması ve bu süreçte iki ülke tarafından değerlendirilmesi planlanıyor. Ancak uygulamanın en kritik başlığını, gemilerden alınması planlanan hizmet ücretleri oluşturuyor.

Edinilen bilgilere göre; Tahran'ın taşınan yükün değerinin yüzde 5 ile 7'si oranında güvenlik ve hizmet bedeli talep ettiği belirtiliyor. Umman tarafının ise bunun yaklaşık yarısı seviyesinde bir ücretlendirme önerdiği belirtildi.

ABD ve denizcilik sektörü ücretlendirmeye karşı

Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası geçiş hakkına sahip bir su yolu olduğunu vurgulayarak zorunlu ücretlendirme uygulamasına karşı çıkıyor. ABD, uluslararası hukukun güvence altına aldığı transit geçiş hakkının korunması gerektiğini savunuyor. Konuya ilişkin uluslararası denizcilik sektöründen de ortak tepki geldi.

Asian Shipowners' Association (ASA), BIMCO, Cruise Lines International Association (CLIA), European Shipowners, International Chamber of Shipping (ICS), Intercargo, Intertanko ve World Shipping Council tarafından Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ile Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez'e gönderilen ortak mektupta, söz konusu ücretlerin fiilen "geçiş ücreti" anlamına geleceği ifade edildi.

Kuruluşlar, böyle bir uygulamanın uluslararası deniz taşımacılığı açısından tehlikeli bir emsal oluşturacağını belirterek, benzer ücretlendirmelerin dünyanın diğer stratejik boğazlarında da gündeme gelebileceği uyarısında bulundu. Ortak açıklamada ayrıca, zorunlu ücretlerin küresel tedarik zincirlerinde maliyetleri artıracağı, enerji fiyatları ve enflasyon üzerinde yeni baskılar oluşturabileceği vurgulandı.

Güvenlik endişeleri sürüyor

Yeni trafik düzeni, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin aylardır devam eden bölgesel çatışmalar ve gemilere yönelik saldırılar nedeniyle önemli ölçüde azaldığı bir dönemde gündeme geldi.

ABD Başkanı Donald Trump da bu hafta yaptığı açıklamada taraflar arasında ilerleme sağlandığını ve yakın zamanda yeni bir duyuru yapılabileceğini söyledi. Ancak Washington yönetimi henüz nihai bir anlaşmanın bulunmadığını da özellikle vurguladı.

Uzmanlara göre olası anlaşmanın başarısı, yalnızca diplomatik uzlaşmaya değil, aynı zamanda bölgedeki güvenlik ortamının iyileşmesine ve armatörler, sigortacılar ile gemi personelinin Hürmüz Boğazı'nı yeniden güvenle kullanabilmesine bağlı olacak.

TÜRK DENİZ MEDYA