Hürmüz Boğazı'nda seyir güvenliğine yönelik riskler artmaya devam ediyor.

Umman Deniz Güvenliği Merkezi'nin hafta sonu yayımladığı navigasyon uyarısında, Umman karasularında yüzen ve deniz mayını olduğu değerlendirilen şüpheli bir cismin tespit edildiği bildirildi. Bölgeden geçen gemilere azami dikkat çağrısı yapılırken, gelişme küresel denizcilik piyasalarında yeni bir belirsizlik dalgasını beraberinde getirdi. Umman Deniz Güvenliği Merkezi'nden Hürmüz Boğazı'ndaki Kıyı İçi Trafik Bölgesi'nin batısında görülen şüpheli nesne nedeniyle tüm deniz kullanıcılarının güvenli mesafeyi koruması ve benzer cisimleri derhal yetkililere bildirmesi istendi.

Mayın alarmı, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) 25 Mayıs'ta yaptığı açıklamanın hemen ardından geldi. ABD güçlerinin, İran'a ait ve boğaza mayın döşediği öne sürülen iki tekneyi etkisiz hale getirdiğini duyurması, bölgedeki askeri tansiyonun ne kadar yüksek olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Denizcilik kaynaklarına göre son haftalarda bazı ticaret gemileri, İran kaynaklı müdahale risklerini azaltmak amacıyla geleneksel trafik koridorlarından uzaklaşarak Umman kıyılarına daha yakın rotalar izlemeye başladı. Bu durum hem seyir sürelerini hem de operasyonel planlamaları etkiliyor.

Sigorta Primleri ve Güvenlik Maliyetleri Yeniden Yükselişte

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir geçiş noktası olmayı sürdürüyor. Bölgedeki her güvenlik riski, tanker piyasasından konteyner taşımacılığına kadar tüm denizcilik sektöründe maliyet baskısını artırıyor. Sektör uzmanları, mayın tehdidinin devam etmesi halinde savaş risk primlerinin yükselmesinin kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Armatörler halihazırda artan sigorta maliyetleri, özel güvenlik hizmetleri ve rota değişikliklerinden kaynaklanan ek operasyonel giderlerle karşı karşıya bulunuyor. Birçok operatör için artık asıl soru, "Boğaz açık mı kapalı mı?" sorusundan ziyade, "Geçiş hangi şartlarla mümkün olacak?" sorusu haline gelmiş durumda.

Hürmüz'den Geçiş Ücreti Alınabilir mi?

Jeopolitik risklerin ötesinde, sektörün gündemine yeni bir konu daha girmiş durumda: Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücretleri. Piyasa kaynaklarına göre İran, bazı gemilerden transit geçiş karşılığında ödeme talep ediyor. Resmi olarak doğrulanmayan bu uygulamanın kapsamı ve ücret seviyeleri netlik kazanmış değil. Ancak Tahran'ın, bu sistemi kalıcı hale getirmeyi değerlendirdiği yönündeki iddialar uluslararası denizcilik çevrelerinde yakından takip ediliyor. Umman yönetimi böyle bir uygulamaya dahil olacağı yönündeki iddiaları reddederken, bölgedeki diplomatik temaslar gelecekte farklı modellerin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

Bugün, denizcilik sektörünün karşı karşıya olduğu temel belirsizlikler şunlar:

Boğaz tamamen ve kesintisiz şekilde yeniden açılabilecek mi?
Transit geçişler askeri eskort veya konvoy sistemiyle mi gerçekleştirilecek?
Kalıcı ya da geçici geçiş ücretleri uygulanacak mı?
Mayın temizleme faaliyetleri ne kadar sürecek?
Bölgedeki savaş riski sigorta maliyetleri hangi seviyede kalacak?

Bu soruların henüz net bir cevabı bulunmuyor.

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan son gelişmeler, denizcilik sektörünün artık yalnızca navlun piyasalarını veya gemi arz-talep dengesini değil, doğrudan jeopolitik riskleri yönetmek zorunda olduğunu gösteriyor. Küresel enerji taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz'de ortaya çıkacak yeni güvenlik mimarisi; tanker piyasalarından konteyner hatlarına, sigorta şirketlerinden enerji ithalatçılarına kadar tüm denizcilik ekosistemini etkileyecek. Bugün piyasanın fiyatladığı asıl risk, boğazın ne zaman açılacağı değil; açıldığında hangi kuralların geçerli olacağı ve deniz ticaretinin hangi maliyetlerle devam edeceği.

TÜRK DENİZ MEDYA ÖZEL HABERİ