Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta denizcilik altyapısına yönelik saldırılar yeni bir boyut kazandı.

Ukrayna’nın Rusya’nın önemli Karadeniz limanı Novorossiysk’e yönelik kapsamlı saldırısının ardından Rusya, Ukrayna’nın en büyük Tuna limanı İzmail’i hedef aldı. Karşılıklı saldırılar, yalnızca liman altyapısını değil, küresel tahıl tedarik zincirini de tehdit ediyor.

Rusya ve Ukrayna, savaşın süresince denizcilik altyapılarına yönelik en ağır saldırı dalgalarından birini gerçekleştirdi. Karadeniz’de giderek tırmanan gerilim, ticari gemilerin güvenliğine ilişkin endişeleri artırırken, dünyanın önemli tahıl ihracat merkezlerinden ikisini de doğrudan çatışmanın içine çekti.

Rusya, perşembe gecesi Ukrayna’nın en büyük Tuna limanı olan İzmail çevresine saldırı düzenledi. Saldırıda liman altyapısının zarar gördüğü ve bölgede yangın çıktığı bildirildi.

Saldırı, Ukrayna’nın yaklaşık 24 saat önce Rusya’nın Karadeniz’deki başlıca ihracat merkezlerinden biri olan Novorossiysk’e yüzlerce İHA, füze ve insansız deniz aracıyla düzenlediği operasyonun ardından geldi.

Novorossiysk’te tahıl terminalleri zarar gördü

Ukrayna, operasyon sırasında çok sayıda Rus savaş gemisinin vurulduğunu açıkladı. Ancak saldırının etkileri askeri hedeflerle sınırlı kalmadı. Novorossiysk’te bulunan üç büyük tahıl terminalinin zarar gördüğü, bunlardan en az ikisinin faaliyetlerini durdurduğu bildirildi.

Novorossiysk, Rusya’nın Karadeniz üzerinden gerçekleştirdiği tahıl ve diğer tarım ürünleri ihracatında kritik bir merkez konumunda bulunuyor. Limanda yaşanan operasyonel kesintiler, özellikle hasat ve yoğun ihracat sezonunun başladığı bir dönemde küresel piyasalar açısından önem taşıyor.

“Limanlar kapasite kısıtlamalarıyla karşı karşıya”

Yaşanan saldırılar, Karadeniz’deki güvenlik krizinin artık yalnızca deniz taşımacılığını değil, küresel gıda tedarikini de doğrudan tehdit edebilecek bir noktaya geldiğini gösteriyor.

Rusya dünyanın en büyük buğday ihracatçısı olurken, Ukrayna da buğday, mısır ve diğer tarım ürünlerinin önde gelen tedarikçileri arasında yer alıyor. Her iki ülkenin Karadeniz limanları; Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Asya’daki alıcılar için kritik öneme sahip.

Rus tarım yetkilileri, Novorossiysk’te yaşanan aksamanın ardından ihracat yüklerinin Baltık ve Hazar Denizi limanlarına, ayrıca karayolu ve demiryolu güzergâhlarına yönlendirilmesini değerlendiriyor.

Ancak alternatif güzergâhların mevcut kapasite sorunlarını kısa vadede çözmesi kolay görünmüyor.

Rusya’da 35 milyon tonluk ihracat açığı riski

Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği, Karadeniz’deki ana ihracat koridorlarında yaşanan kesintilerin devam etmesi halinde bu sezon 30 ile 35 milyon ton arasında bir ihracat açığı oluşabileceği uyarısında bulundu.

Uzmanlara göre, yüklerin ülkenin güneyindeki üretim bölgelerinden daha uzak limanlara taşınması hem lojistik maliyetleri hem de taşıma sürelerini artıracak.

Bu nedenle Baltık ve doğu limanları alternatif olarak değerlendirilse de mevcut liman kapasitesinin söz konusu yük artışını karşılayıp karşılayamayacağı belirsizliğini koruyor.

Ukrayna’nın tahıl sevkiyatında yüzde 76 düşüş

Ukrayna ise deniz taşımacılığında çok daha ağır bir tabloyla karşı karşıya. Rusya’nın ticari gemilere ve Büyük Odesa Limanları’na yönelik saldırıları, Ukrayna’nın tahıl sevkiyatlarını ciddi biçimde etkiledi. Ukrayna Tarım Bakanlığı verilerine göre, ağustos ayının ilk 12 gününde gerçekleştirilen tahıl sevkiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 76 azaldı.

Yeni pazarlama yılının başlangıcından bu yana toplam ihracat ise daha önce gerçekleştirilen yoğun mısır sevkiyatları sayesinde geçen yılın biraz üzerinde kalmayı sürdürüyor. Buna karşılık Ukrayna’nın mevcut sezondaki buğday ihracatı yüzde 18 gerilemiş durumda.

İzmail yeniden kritik konuma geldi

Kiev, deniz taşımacılığındaki kayıpları telafi edebilmek amacıyla alternatif lojistik hatlarını güçlendirmeye çalışıyor. Ukrayna ve Moldova, daha fazla yükün batıya taşınabilmesi için indirimli demiryolu taşımacılığı konusunda anlaşmaya varırken, Tuna Nehri üzerindeki limanlar da Ukrayna’nın ihracat stratejisinde yeniden ön plana çıktı. Bu nedenle İzmail’e yönelik son Rus saldırısı, yalnızca bölgesel bir güvenlik olayı olarak değil, Ukrayna’nın alternatif tahıl ihracat koridorlarından birine yönelik önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor.

Karadeniz’de risk büyüyor

Rusya ve Ukrayna arasındaki saldırıların limanlardan ticari gemilere, tahıl terminallerinden enerji tesislerine kadar genişleyen bir denizcilik altyapısını hedef almaya başlaması, Karadeniz’deki güvenlik krizini yeni bir aşamaya taşıyor.

Karadeniz’deki gelişmeler artık yalnızca Rusya ve Ukrayna’nın ticaretini değil; küresel tahıl arzını, navlun piyasalarını, liman kapasitesini ve uluslararası ticari gemiciliğin güvenliğini de doğrudan etkiliyor.

Hasat ve yoğun ihracat sezonunun başladığı dönemde yaşanan son saldırılar, Karadeniz’deki herhangi bir yeni kesintinin dünya genelinde gıda fiyatları ve tedarik zincirleri üzerinde daha geniş etkiler yaratabileceği endişesini güçlendiriyor.

TÜRK DENİZ MEDYA