Rusya'nın Karadeniz'deki saldırıları Ukrayna'nın tahıl sevkiyatını zora sokarken, Tuna Nehri'nde su seviyelerinin düşük seviyelere inmesi Romanya üzerinden yürütülen alternatif ihracat hattını da felç ediyor. Uzmanlar, küresel tahıl fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgası yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

Karadeniz'de tahıl ticaretini ayakta tutan alternatif lojistik ağ, aynı anda iki büyük krizle karşı karşıya kaldı. Bir yandan Rusya'nın Odesa ve çevresindeki limanlara yönelik saldırıları Ukrayna'nın deniz ihracatını kısıtlarken, diğer yandan aşırı sıcaklar ve kuraklık nedeniyle Tuna Nehri'nde su seviyelerinin düşük seviyelere gerilemesi Romanya üzerinden yapılan sevkiyatları ciddi biçimde yavaşlatıyor.

Dünyanın en büyük tahıl üreticileri arasında yer alan Rusya ve Ukrayna, küresel buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını gerçekleştiriyor. Bu nedenle Karadeniz'deki her yeni aksama, yalnızca bölgesel ticareti değil, dünya gıda güvenliğini de doğrudan etkiliyor.

Köstence Limanı'nın yükü ağırlaşıyor

Rusya'nın 2022'de başlattığı savaşın ardından Romanya'nın Köstence Limanı, Ukrayna tahılının dünya pazarlarına ulaştırıldığı en kritik alternatif kapılardan biri haline geldi. Ukrayna'dan gelen tahıllar demiryolu, karayolu ve özellikle Tuna Nehri üzerindeki mavnalarla limana taşınıyor.

Ancak bu yaz yaşanan kuraklık, nehir taşımacılığını ciddi şekilde sekteye uğrattı. Düşen su seviyesi nedeniyle gemiler daha az yük taşıyabiliyor, sefer sayıları azalıyor ve navlun maliyetleri hızla yükseliyor. Bu durum yalnızca Ukrayna'nın değil, Avrupa Birliği'nin önemli tahıl ihracatçılarından Romanya'nın da sevkiyat kapasitesini sınırlandırıyor.

Alternatif koridor kapasitesinin sınırına ulaştı

Köstence Limanı İşletmecileri Birliği Başkanı Viorel Panait, mevcut tahıl terminalinin Ukrayna için yüzde 20 daha fazla yük elleçleyebilecek kapasiteye sahip olduğunu, ancak sorunun limanda değil Tuna Nehri'nde yaşandığını ifade etti. Panait'e göre yeterli su olmadığı için terminale ulaşan tahıl miktarı giderek azalıyor.

Avrupa Komisyonu tarafından 2022'de hayata geçirilen Dayanışma Koridorları projesi, Ukrayna'nın Karadeniz limanlarına alternatif ihracat yolları oluşturmayı amaçlıyordu. Ancak bugün bu koridorun en kritik halkası olan Tuna hattı da kapasite sorunu yaşamaya başladı.

Demiryolu tek başına yeterli değil

Ukrayna yönetimi komşu ülkelerle yeni demiryolu güzergâhları oluşturmak için görüşmeler yürütse de, mevcut demiryolu ve Tuna kombinasyonunun taşıma kapasitesi Karadeniz limanlarının yalnızca üçte birine ulaşabiliyor. Bu da deniz yolunda yaşanan kayıpların kara ve nehir taşımacılığıyla telafi edilmesini neredeyse imkânsız hale getiriyor.

Fiyatlar yeniden yükselebilir

Lojistik darboğaz, tarım piyasalarının zaten El Niño kaynaklı üretim riskleri, yüksek enerji maliyetleri ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerle mücadele ettiği bir döneme denk geliyor. Son haftalarda Paris ve Chicago borsalarında buğday ve mısır fiyatlarında görülen yükselişin arkasındaki en önemli nedenlerden biri de Karadeniz'deki bu belirsizlik.

TÜRK DENİZ MEDYA

Karadeniz'de güvenlik riskleri ile Tuna Nehri'ndeki kuraklığın aynı anda derinleşmesi, Avrupa'nın en önemli tahıl lojistik hattını kırılgan hale getirirken, küresel gıda tedarik zinciri açısından da yeni bir belirsizlik döneminin kapısını aralıyor.