Batı'nın yaptırımlı gemilere yönelik baskısını artırması, Rusya'yı gölge filonun önemli bir bölümü için yeni bir adres haline getiriyor. Daha önce açık sicillere ve sahte bayraklara yönelen yaptırımlı gemiler, bu seçeneklerin daralmasıyla Rusya bayrağına geçiyor.

Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) tarafından yayımlanan yeni araştırmaya göre, Ocak 2025 ile Haziran 2026 arasında 107 gemi Rusya siciline geçti. Bu gemilerin yüzde 87'si, Rus bayrağına geçtikleri sırada zaten yaptırım altındaydı.

Rusya bayrağına geçen gemilerden 72'si daha sonra Rus fosil yakıtlarını taşımaya devam etti. CREA, bu taşımaların toplam değerini yaklaşık 7,5 milyar avro (8,8 milyar dolar) olarak hesapladı.

Rus bayrağındaki filo yüzde 36 büyüdü

Veriler, Rusya'nın gemi sicilindeki hızlı büyümeyi de ortaya koyuyor. CREA'ya göre ilgili Rus bayraklı filo, söz konusu dönemde 280 gemiden 382 gemiye çıkarak yüzde 36 büyüdü.

Clarksons Research verileri ise büyümenin 2026'da da sürdüğünü gösteriyor. 1 Eylül itibarıyla Rusya sicilinin büyüklüğü yıl başından bu yana yüzde 38,2 arttı. Böylece Rusya, dünyanın en büyük 16'ncı gemi sicili konumuna yükseldi.

Sahte bayrak dönemi daralıyor

Yaşanan gelişme, yaptırımlı gemilerin son yıllarda izlediği rotanın da değiştiğine işaret ediyor.

Yaptırım altındaki tankerler ilk etapta daha esnek kurallara sahip açık sicillere yönelmişti. Ancak Batılı ülkelerin bu sicillere yönelik baskıyı artırmasıyla birlikte bazı gemiler sahte bayrak kullanmaya başladı. Bu gemiler, geçerli bir bayrağa sahip olmadıkları için fiilen “bayraksız” konumuna düşerken, müdahale ve denetim açısından daha kırılgan hale geldi.

CREA verilerine göre sahte bayrak kullanan gölge filo gemilerinin sayısı, geçen yıl ekim ayında 101 ile zirve yaptıktan sonra Haziran 2026'da 45'e geriledi.

Araştırma ayrıca Rusya siciline geçen gemilerin yarısından fazlasının, yaptırım uygulanmasının ardından en az bir kez sahte bayrak kullandığını ortaya koyuyor.

213'ten fazla yaptırımlı tanker Rus bayrağında

Denizcilik istihbarat şirketi Windward da Rusya bayrağına yönelişteki hızlanmaya dikkat çekiyor.

Windward'ın temmuz ayı verilerine göre, 213'ten fazla yaptırımlı tanker Rus bayrağı taşıyor. Bu sayı, şirketin takip ettiği 1.000'den fazla Batı yaptırımlı tankerin beşte birinden fazlasına karşılık geliyor.

Windward, daha önce yaptığı değerlendirmelerde, bayraksız gemilere yönelik baskının Rusya'ya doğru önemli bir yeniden bayraklandırma dalgası yaratabileceğine dikkat çekmişti. Rus bayrağı, yaptırımlı gemilere yeniden hukuki bir statü kazandırırken uluslararası deniz hukuku kapsamında da belirli korumalar sağlayabiliyor.

Gölge filonun eski adresleri kapanıyor

Yaptırımlı gemilerin Rusya'ya yönelmesinde, alternatif siciller üzerindeki baskının artması da etkili oluyor.

CREA'ya göre Barbados ve Palau, yaptırım altındaki tüm gölge filo gemilerini sicillerinden çıkardı. Panama ise Mayıs 2025'ten bu yana yaptırımlı gölge filo gemilerinin kayıtlarını neredeyse üçte iki oranında azalttı.

Komorlar ve Gambiya da sicil işletmecilerine yönelik yaptırımların ardından çok sayıda gemiyi kaybetti.

Yaptırım uygulamalarında yeni dönem

Gemi sahiplerinin Rusya bayrağına yönelmesi, gölge filonun görünürlüğünü azaltmaktan çok yaptırım uygulamalarının niteliğini değiştiriyor.

Sahte bayrak kullanan bir gemi “bayraksız” kabul edilerek müdahale edilebilirken, Rusya bayrağı taşıyan yaptırımlı bir tanker artık açık şekilde Rusya'ya kayıtlı bir gemi olarak değerlendiriliyor.

Bu durum, yaptırım uygulamalarındaki tartışmayı sicil sahteciliğinden çıkararak, Rusya bayrağı taşıyan gemilere karşı kıyı devletleri ve deniz kuvvetlerinin hangi ölçüde müdahalede bulunabileceği sorusuna taşıyor.

TÜRK DENİZ MEDYA